دوفصلنامه علمی پژوهشی اصول فقه حوزه

دوفصلنامه علمی پژوهشی اصول فقه حوزه

بررسی ماهیت حکم وضعی با تأکید بر نظر آیت‌الله سید محمد سعید حکیم (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
بدون وابستگی
چکیده
بررسی ماهیت حکم وضعی در سیر تاریخی خود اقوال و نظرات مختلفی را به وجود آورده است که به علت اهمیت این مساله در فرآیند استنباط و اجتهاد، بر هر اصولی و فقیهی لازم است که نسبت به این موضوع اتخاذ مبنا نموده و ماهیت حکم وضعی را روشن نماید تا غبار ابهام زدوده شود و ثمرات تطبیقی آن مترتب گردد. آیت الله سید محمد سعید حکیم (ره) از جمله اصولیانی است که در این زمینه مداقّه نموده و در روشن‌تر کردن ماهیت حکم وضعی گام‌هایی برداشته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی ماهیت حکم وضعی با تأکید بر نظرات آیت‌الله سید محمد سعید حکیم(ره) پرداخته است. بررسی اقوال، بیانگر وجود سه نظر کلی در این زمینه است؛ جعل استقلالی همه احکام وضعی، جعل انتزاعی احکام وضعی، قول به تفصیل بین انواع مختلف حکم وضعی. نظر نخست منسوب به برخی اصولیان متقدم است، نظر دوم منسوب به شیخ انصاری و سومین نظر به آخوند خراسانی نسبت داده شده است. محقق حکیم(ره) از قائلین به نظریه سوم است، ولی وی ایشان با تفصیل آخوند خراسانی تفاوت دارد. به عقیده او بیشتر احکام وضعی دارای جعل استقلالی هستند وتنها در برخی از احکام وضعی، مانند سببیت حکم وضعی، انتزاعی است و در برخی دیگر از احکام وضعی، مانند صحت و فساد هیچ حکمی وجود ندارد و این امور واقعی هستند.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examination of the Nature of Conditional Rulings with Emphasis on Ayatollah Sayyid Muhammad Saʿīd al-Ḥakīm’s View

نویسنده English

ahmadreza khosravi
بدون وابستگی
چکیده English

The examination of the nature of declaratory rules (aḥkām waḍʿī) has led to various opinions and perspectives throughout its historical development. This study uses a descriptive-analytical method and library resources to investigate the nature of declaratory rules with a focus on the views of Ayatollah Sayyid Muhammad Saʿīd al-Ḥakīm (may he rest in peace). The review of opinions reveals three main perspectives: the independent creation of all declaratory rules, the derivative creation of declaratory rules, and a detailed view distinguishing between different types of declaratory rulings. The first perspective is attributed to some early Uṣūlīs, the second to Sheikh Anṣāri, and the third to Ᾱkhūnd Khurāsānī. Ayatollah al-Ḥakīm supports the third perspective but differs from Ᾱkhūnd Khurāsānī in details. According to him, most declaratory rulings are independently created, only a few, like causality, are derivative, and some, like validity and invalidity, are real matters without any ruling.
 

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Hakim
Sharīʿa Rulings
Declaratory Rulings
Obligatory Rulings
Independent Creation
Derivative Creation