جایگاه ارتکاز در استنباط حکم شرعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دبیر گروه پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام، استاد سطوح عالی، دانشجوی دکتری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 دانش آموخته مرکز فقهی أئمه اطهار.

چکیده

ارتکاز که به کارگیری آن در آثار متأخرین شایع شده، به معنای ذهنیت و نگرش خاصی است که در اعماق ذهن رسوخ کرده است. وجود عنصر ارتکاز در آثار برخی از فقها نمایانگر آن است که ارتکاز نزد ایشان حجت است. با بررسی کلام این دسته از فقها در می‌یابیم که ارتکاز، کارکرد گستردۀ در عملیات استنباط دارد. نقش افرینی در استظهار از متون، تشخیص و تعیین موضوع حکم و واقع شدن به عنوان مدرک حکم شرعی از جمله کارکردهای ارتکاز می‌باشند. همچنین از منظر گروهی از فقها توجه به ارتکاز، نگاه ما را به بخش عمدۀ از ادلّه پنهان شرعی بازمی‌کند و باب عظیمی از ادلۀ کاشف را به روی ما می‌گشاید که در حل مسائل مستحدثه قابل استفاده می‌باشد. از این رو شایسته است در عنوانی مستقل به بحث از ارتکاز پرداخته شود. در این پژوهش ابعاد و زوایای ارتکاز از جهت تعریف، تقسیم، کارکرد و اعتبار آن مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining the place of General Subconscious (Irtikāz) in the Inference of Sharīʿa Ruling

نویسندگان [English]

  • hosein shamabadi 1
  • Mohammad Dehgham Tazrajani 2
1 dabir. ostad
2 دانش آموخته مرکز فقهی أئمه اطهار.
چکیده [English]

General subconscious (better known as Irtikāz), which is widely used in later works, means a certain mentality and attitude or a fixed way that has penetrated deep into the mind. The presence of the element of general subconscious in the works of some jurists shows that general subconscious is a proof for them.  By examining the statements of this group of jurists, we find that concentration has a wide function in in the process of deducing and inferring Islamic laws. Playing a role in the interpretation of texts, identification and determination of the subject of the ruling, and serving as a proof of a Sharīʿa ruling are among the functions of general subconscious. Also, from the point of view of a group of jurists, paying attention to the general subconscious opens our eyes to a major part of the hidden evidences of Sharīʿa. It also opens a huge chapter of proofs that can be used in solving the current legal problems. Therefore, it is appropriate to discuss general subconscious independently of other issues. In this research, the dimensions and angles of general subconscious have been analyzed and investigated in terms of definition, division, function and validity.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • general subconscious (irtikāz)
  • legislature
  • intellectuals
  • normative conduct
  • authority