سنجش اعتبار «عمل اصحاب» در استنباط احکام فقهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد درس خارج حوزه قم، استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

2 استاد سطح عالی حوزه قم و ریاست پژوهشکده ادیب فقه جواهری

چکیده

عمل اصحاب، از نهادهای پرکاربست در متون فقهی است که مورد پژوهش جدی قرار نگرفته است، شاید به همین دلیل، فقیهان و اصولیان درباره آن، اختلاف نظر دارند. موافقان برای این نهاد کاربست‌های زیادی قائل شده‌اند و مخالفان، دلیلی بر اعتبار این کاربست‌ها نیافته‌اند و البته گروهی به تفصیل روی آورده‌اند. حل این مسئله در گرو شناخت دقیق جایگاه اصحاب و عمل آنان است و معیار بهره‌مندی از آن، رسیدن مستنبط به اطمینان است. برای این مهم شرایطی بیان شده تا در رسیدن به اطمینان، از توهم آن رهایی حاصل شود. بهره‌بری از این نهاد تابعی از روش‌های استنباطی است؛ از این رو، با مکتب ریاضی سازگاری ندارد اما با مکتب تراکم ظنون یا مکتب اطمینان، سازگار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of Validity of the 'Practice of Companions' in Derivation of Legal Rulings

نویسندگان [English]

  • Abul Qasim Alidoost 1
  • Sayyid Morteza Husayni Kamalabadi 2
1 Professor of foreign courses in Qom, Professor of the Research Institute of Islamic Culture and Thought
2 High-level professor of Qom area and head of Adib Fiqh Javaheri Research Institute
چکیده [English]

The practice of the companions is one of the institutions applicable in legal texts. It has been studied seriously and scientifically. Perhaps, it is due, mainly, to the same reason that jurists and experts of legal methodology differ in their opinions about it. The proponents maintain that it has numerous functions but opponents have found no reason to accept those functions. However, a group of scholars have adopted a middle approach accepting some functions and rejecting some others. The solution to this discrepancy depends on accurate understanding of the status of the companions and their practice. In order for a jurist to make use of it, he should arrive at certainty. To attain certainty, there are certain conditions to be fulfilled in order for one to get rid of illusion. The use of this institution is subservient to inferential methods. For this reason, it is not in consistent with the mathematical school but it is in consistent with the school of accumulation of speculations or the school of certainty.

کلیدواژه‌ها [English]

  • practice companions
  • abdication
  • prevalence
  • compensation of chain of narrators
  • compensation of significations
  • mathematical school
  • school of accumulation of guesses
  • school of certainty